Triển lãm Nguyễn Công Hoài họa ký ức bằng gương mặt

Triển lãm Cuộc Sống Tiếp Diễn của họa sĩ Nguyễn Công Hoài, diễn ra tại Bảo tàng Nghệ thuật Quang San không đơn thuần là một cuộc trưng bày chân dung, mà là một hành trình đi sâu vào cấu trúc của ký ức và cảm nhận con người qua hội họa. Trong không gian QS Art Space, những gương mặt hiện lên không nhằm được nhận diện, mà để được cảm nhận, như những mảnh đời đang âm thầm tồn tại, chồng lớp và tiếp diễn.

Điểm khởi đầu của triển lãm là một câu hỏi giản dị nhưng dai dẳng: điều gì khiến dung mạo của một người đọng lại trong tâm trí ta?

Với Nguyễn Công Hoài, chân dung không phải là sự sao chép diện mạo, mà là quá trình phơi bày một trạng thái tồn tại. Người ngồi mẫu không chỉ hiện diện trước toan, mà còn như để lại dấu vết của mình trong từng lớp sơn, từng nhịp cọ. Ở đó, hội họa trở thành một dạng ngôn ngữ không lời, nơi cảm xúc, ký ức và trực giác được giải phóng khỏi những quy chuẩn mô tả thông thường.

Các tác phẩm trong triển lãm gây ấn tượng bởi bề mặt dày đặc, gần như chạm tới tính điêu khắc. Lớp sơn được đắp, gạt, chồng lấp tạo nên một cấu trúc thị giác mang tính vật chất rõ rệt. Những khuôn mặt không còn là hình ảnh phẳng, mà trở thành một “biểu bì” sống động, nơi ký ức và trải nghiệm được tích tụ.

Cách xử lý này gợi nhắc đến cường độ tâm lý trong tranh của Lucian Freud, sự nặng tính vật chất của Frank Auerbach, hay cái nhìn trực diện, gần như trần trụi về cơ thể của Jenny Saville. Tuy nhiên, Nguyễn Công Hoài không lặp lại những ảnh hưởng ấy; anh sử dụng chúng như một điểm tựa để phát triển ngôn ngữ riêng, đặt trong bối cảnh đời sống Việt Nam đương đại.

Một điểm đáng chú ý trong thực hành của anh là sự lựa chọn đối tượng.

Nếu truyền thống chân dung phương Tây từng gắn liền với việc tôn vinh những cá nhân có quyền lực hay địa vị, thì ở đây, những “nhân vật” lại là những con người bình dị: một cụ già từng gặp, một người bạn, một đồng nghiệp, hay một người hàng xóm.

Bằng việc đưa họ lên những khổ tranh lớn, gần như mang tính tượng đài, họa sĩ đã đảo ngược hệ quy chiếu quen thuộc của thể loại chân dung. Không còn sự lý tưởng hóa, không có sự trau chuốt mang tính tôn vinh, những gương mặt hiện lên với tất cả sự thô ráp, không hoàn hảo, mang theo dấu vết của thời gian và đời sống.

Chính ở sự “không hoàn hảo” ấy, người xem tìm thấy một dạng chân thực hiếm gặp. Những đường nét có thể méo mó, tỷ lệ có thể lệch chuẩn, nhưng tổng thể lại tạo nên một cảm giác hiện diện mạnh mẽ. Như thể mỗi bức tranh không chỉ là hình ảnh của một con người, mà còn là sự tích tụ của những gì họ đã trải qua. Lớp sơn này chồng lên lớp sơn khác không chỉ để tạo hình, mà để ghi lại thời gian, một thứ thời gian không tuyến tính, mà dày đặc và đa chiều.

“Chúng ta đã chứng kiến quá nhiều điều trên thế giới, nhưng lại thường bỏ quên những gì gần gũi nhất”

Câu nói của Nguyễn Công Hoài như một chìa khóa mở ra tinh thần của triển lãm. Trong một thời đại mà hình ảnh tràn ngập và tốc độ nhìn ngày càng nhanh, Cuộc Sống Tiếp Diễn buộc người xem phải chậm lại. Đứng trước mỗi bức chân dung, ta không thể lướt qua; ánh nhìn bị giữ lại bởi những chi tiết tưởng chừng thô ráp nhưng lại chứa đựng một sức nặng cảm xúc.

Triển lãm vì thế không chỉ là nơi để “xem tranh”, mà còn là một không gian để đối diện. Đối diện với những gương mặt quen thuộc nhưng xa lạ, với những con người bình thường nhưng mang một chiều sâu không dễ gọi tên. Ở đó, người xem có thể bắt gặp chính mình, không phải qua diện mạo, mà qua cảm giác tồn tại, qua những lớp ký ức và trải nghiệm đã định hình nên con người.

Cuộc Sống Tiếp Diễn không đưa ra một kết luận, cũng không tìm cách kể một câu chuyện trọn vẹn. Thay vào đó, nó mở ra những lát cắt, những dấu vết, những khoảnh khắc chưa hoàn tất. Giống như chính đời sống, luôn trong trạng thái chuyển động, chồng lớp và không ngừng tiếp diễn.