Nghệ sĩ Suby One trong triển lãm NOW

Sau ba thập kỷ thực hành nghệ thuật và một thập niên kể từ triển lãm cá nhân đầu tiên tại Việt Nam, họa sĩ Pháp gốc Việt Suby One trở lại với NOW – Hiện Tại. Quy tụ 15 tác phẩm khổ lớn, triển lãm không chỉ là một lần nhìn lại hành trình sáng tác, mà còn là cuộc đối thoại về thời gian, sự bất an và khả năng hiện diện của con người giữa nhịp sống ngày càng gia tốc.

Từ câu hỏi về thời gian đến câu hỏi về hiện diện

Bảo tàng Nghệ thuật Quang San giới thiệu NOW – Hiện Tại, triển lãm cá nhân của họa sĩ Suby One (Trang Suby), đánh dấu một bước ngoặt trong thực hành nghệ thuật kéo dài ba thập kỷ.

Mười năm sau triển lãm cá nhân đầu tiên tại Việt Nam vào năm 2016, nghệ sĩ trở lại với một câu hỏi khác: nếu trước đây từng tự hỏi “Thời gian đã trôi về đâu?”, thì giờ đây, câu hỏi được đặt lại là “Vì sao chúng ta không bao giờ thực sự hiện diện khi mọi thứ đang diễn ra?”

Với Suby One, ý niệm NOW trong triển lãm không phải một khái niệm cần được giải mã, mà giống như một lời nhắc. Khi đời sống đương đại liên tục thúc đẩy con người về phía trước, tâm trí cũng thường xuyên bị kéo về quá khứ hoặc hướng tới những điều chưa xảy ra. Chính trong vòng xoáy ấy, hiện tại – thứ tưởng như gần gũi nhất – lại trở thành nơi khó cư ngụ.

Khi graffiti hướng vào không gian nội tâm

Hơn một thập niên kể từ khi mở rộng thực hành từ những bức tường sang toan, Suby One dần nhận diện một căn tính nghệ thuật đã được hình thành qua nhiều thử nghiệm. Trong NOW, những dấu vết tưởng như rời rạc của hành trình ấy được kết nối thành một ngôn ngữ hội họa rõ nét.

Khởi nguồn từ graffiti – với tốc độ, sự phá cách và tinh thần tự do – thực hành của Suby One giờ đây không còn chỉ hướng ra không gian đô thị. Những đường xoáy phóng khoáng, vệt màu tuôn chảy theo trọng lực và các lớp hình thể chồng lấn trở thành cách nghệ sĩ diễn tả chuyển động của tâm trí: hàng nghìn suy nghĩ, ký ức và những tạp âm không ngừng xuất hiện trong đời sống thường nhật.

Nếu những sáng tác trước đây thường được định hình bởi mật độ dày đặc, nơi các mảng màu dường như tranh giành không gian trên bề mặt, thì ở NOW, Suby One bắt đầu dành chỗ cho sự im lặng. Những khoảng trống không còn đơn thuần là phần còn lại của tác phẩm, mà trở thành một thành tố có chủ ý.

Khoảng trắng giữa những nhiễu động

Xuyên suốt 15 tác phẩm là một mô-típ đặc biệt: hình chữ nhật trắng mang tính đài niệm mà nghệ sĩ gọi là NOW. Nó đại diện cho khoảnh khắc nhận biết, thời điểm ý thức trở nên sắc nét và con người hoàn toàn hiện diện với những gì đang xảy ra.

Đứng yên giữa những đường nét chuyển động, hình khối trắng tạo nên một đối trọng với sự hỗn mang xung quanh. Sự tĩnh lặng ấy không làm giảm đi sức mạnh của những vệt màu; trái lại, chính tương phản giữa bất động và chuyển động khiến cả hai trở nên rõ rệt hơn. Ở đây, điều không được phô bày mang sức nặng tương đương với những gì hiện hữu trên mặt tranh.

Cảm quan ấy cũng gợi mở một liên hệ với tư duy không gian trong tranh sơn mài Việt Nam, khi khoảng trống có thể trở thành một phần quan trọng của bố cục và cảm xúc. Với Suby One, từ việc lấp đầy bề mặt đến tin tưởng vào khoảng trống cũng là một chuyển dịch trong tư duy sáng tác: từ quyết định sang khám phá, từ kiểm soát sang lắng nghe.

Sau cùng, NOW – Hiện Tại không đưa ra một lời giải cho câu hỏi về thời gian. Thay vào đó, triển lãm mở ra một khoảng dừng để người xem tự nhận diện những chuyển động bên trong chính mình. Giữa quá khứ liên tục được phát lại và tương lai không ngừng được diễn tập, hiện tại có lẽ là nơi chúng ta ít khi thực sự ở đó nhất.

Và bằng ngôn ngữ của màu sắc, chuyển động cùng khoảng trắng, Suby One mời người xem làm một điều tưởng chừng đơn giản nhưng không dễ dàng: bước ra khỏi những vòng lặp của tâm trí và trở về với khoảnh khắc duy nhất đang thực sự tồn tại – NOW.

Về nghệ sĩ Suby One:

Suby One (Trang Suby) là nghệ sĩ đương đại Pháp–Việt, nổi bật với thực hành kết nối nguồn năng lượng mạnh mẽ của graffiti quốc tế cùng ngôn ngữ hội họa trừu tượng. Bắt đầu sáng tác từ năm 1991 với những nét tag trên đường phố và các đường hầm metro Paris, anh chuyển sang chất liệu toan vào đầu những năm 2010, nhưng vẫn nhất quán với thôi thúc để lại dấu vết.

Chịu ảnh hưởng từ Trường phái Màu New York và Chủ nghĩa Biểu hiện Trừu tượng, Suby One xem cả tường phố lẫn không gian triển lãm như những mặt phẳng để đối thoại với tâm trí và nhịp sống đô thị. Năm 2013, anh trở về Việt Nam, tích cực góp phần thúc đẩy nghệ thuật đô thị qua nhiều dự án như Giant Step và House Of Paint.

Các triển lãm cá nhân tiêu biểu của anh gồm Build and Destroy (Paris, 2012) và Time (Bảo tàng Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, 2016). Suby One hiện sống và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh.